Hoe zelfs ervaren mensen onder druk kunnen afwijken van hun eigen overtuiging.
Vertrouwen in je plan
Op dinsdagochtend 30 juni om 03.00 uur speelt het Nederlands elftal tegen Marokko op het WK 2026. Een beladen wedstrijd. Niet alleen vanwege het sportieve belang, maar ook omdat een groot deel van de Marokkaanse selectie in Nederland is geboren of opgeleid.
Bondscoach Ronald Koeman kiest ervoor om te starten met vijf verdedigers. Tijdens de wedstrijd pakt die keuze slecht uit. Nog voordat de spelers goed en wel van het veld zijn, wordt de opstelling door journalisten, oud-voetballers en miljoenen Nederlanders publiekelijk afgebrand.
Maar heeft Ronald Koeman daarmee gefaald?
Of gebeurde er iets wat we allemaal herkennen?
Het plan ontstaat niet op de wedstrijddag
Een coach op dit niveau bedenkt zijn plan niet de avond voor een wedstrijd. Een plan ontstaat maanden eerder. Het begint bij een voetbalvisie. Daarna volgen de speelwijze, de teamfuncties, de teamtaken en de automatismen en uiteindelijk de spelers die daar het beste bij passen.
Dat zijn niet altijd de beste voetballers. Het zijn de spelers die het plan het beste uitvoeren.Vanuit die basis kun je tijdens een toernooi kleine aanpassingen doen. Maar de basis blijft hetzelfde. Juist daardoor ontstaat vertrouwen, herkenning en routine.
Louis van Gaal deed dat tijdens eerdere toernooien ook. Hij koos voor een systeem met vijf verdedigers en bleef daar trouw aan. Hij veranderde details in de uitvoering, maar niet de fundering waarop zijn ploeg gebouwd was.
En toch gebeurt er iets
In mijn vorige blog schreef ik:
“Zelfs met een goed plan ben je er nog niet. Want er is ook een keerzijde. Je hoofd gaat vooruitlopen op situaties, scenario’s bedenken en twijfel creëren waar die eerst niet was. Soms probeert het iets op te lossen wat helemaal niet op dat niveau zit, omdat het zekerheid zoekt op een plek waar die er niet is.“
Precies daarom moest ik tijdens deze wedstrijd aan die woorden denken. Niet omdat ik weet wat Ronald Koeman dacht. Dat weet niemand. Maar omdat deze situatie laat zien hoe besluitvorming onder druk kan veranderen.
Wanneer spanning het plan overneemt
Misschien was het eigenlijk helemaal niet zo ingewikkeld. Misschien wist Koeman maanden geleden precies hoe hij wilde spelen. Misschien was daar eindeloos over nagedacht. Waren de trainingen daarop ingericht en wist iedere speler wat zijn rol zou zijn.
En toch…
Op het moment dat de druk het grootst wordt, kan er iets veranderen. Niet het plan. Maar degene die het plan moet uitvoeren. Dan ontstaat de neiging om extra zekerheid te zoeken. Om iets te voorkomen. Om terug te vallen op iets wat eerder heeft gewerkt. Dat hoeft niet eens bewust te gebeuren.
Juist onder druk gebeurt dat vaak vanzelf.
Ratio, lichaam en onderstroom
In een vorige blog beschreef ik drie lagen die altijd aanwezig zijn:
- Ratio.
- Lichaam.
- Onderstroom.
Van buitenaf weten we natuurlijk niet hoe dat bij Ronald Koeman is geweest. Maar als ik mijn model daarop projecteer, ontstaat een interessante mogelijkheid. Het hoofd heeft een plan. Het lichaam voelt spanning. De onderstroom zoekt veiligheid. En precies daar ontstaat frictie. Niet omdat het plan ineens slecht is. Maar omdat spanning invloed krijgt op de uitvoering.
Jij weet het. Zij voelen het.
Dat zie je niet alleen in trading. Dat zie je ook in sport. Een trainer hoeft zijn twijfel niet uit te spreken.Spelers voelen het vaak al. Ze zien het in kleine aanpassingen. Ze merken het aan keuzes. Aan lichaamstaal. Aan de energie waarmee beslissingen worden genomen.
Zoals Rinus Michels ooit zei:
“Alles moet kloppen.”
Vertrouwen laat zich niet alleen horen. Vertrouwen laat zich voelen.
Hetzelfde gebeurt achter een beeldscherm
Bij poker zit je alleen aan tafel. Bij trading zit je alleen achter je scherm. Maar hetzelfde mechanisme is actief.Je hebt een plan. Je strategie staat vast. Je weet wat je moet doen.
En toch wijk je af.
Niet omdat de markt ineens veranderd is. Maar omdat er iets in jou veranderd is.
Het speelveld verandert niet
Misschien is dat wel de grootste les. Niet alleen voor een bondscoach. Niet alleen voor een trader. Maar voor iedereen die onder druk beslissingen moet nemen. Het speelveld verandert niet ineens. De regels veranderen niet. Wat verandert, is wat er in jezelf gebeurt. En precies daar begint de twijfel. Niet buiten je. Maar vanbinnen.
Vragen die je jezelf kunt stellen
Wanneer wijk ik af van mijn eigen plan?
Zoek ik op dat moment zekerheid… of vertrouwen?
En wat gebeurt er eigenlijk in mij, vlak voordat ik een andere keuze maak?
Slot
Misschien zit de echte uitdaging niet in het maken van een beter plan. Ook niet in meer kennis of meer controle. Maar in trouw blijven aan het plan dat je al hebt gemaakt, juist op het moment dat de druk het hoogst is.
Want onder druk verandert niet het plan.
Onder druk verandert degene die het plan moet uitvoeren.
No responses yet